برگزاری بوتکمپ آموزشی و مهارتافزایی کسبوکار خلاق، همزمان با نخستین جشنوارۀ ملی صنایع خلاق و فرهنگی ایران در چابهار
نخستین جشنوارۀ ملی صنایع خلاق و فرهنگی ایران از ۲۵ تا ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ به همت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در منطقۀ آزاد تجاری چابهار برگزار شد. در کنار این جشنواره، یک رویداد آموزشی فشرده (بوتکمپ) ویژه دانشجویان شرکتکننده از کانونها و انجمنهای هنری دانشگاههای سراسر کشور طراحی و اجرا شد.
این بوتکمپ با برنامهریزی و اجرای آکادمی هنری ماه نو و با میزبانی دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار برگزار شد و طی سه روز، آموزشهای تخصصی، جلسات مشاوره کسبوکار خلاق و رویداد ایدهشو را دربرگرفت.
آموزشهای مسئلهمحور در صنایع خلاق
بخش آموزشی بوتکمپ با هدف ارتقای نگاه حرفهای دانشجویان به زیستبوم صنایع خلاق طراحی شد؛ نگاهی که هنر را نه صرفاً بهمثابه تولید اثر، بلکه بهعنوان فرایندی متصل به روایت، بازار، مدل درآمدی و ساختار اجرایی میبیند.
برنامه از عصر شنبه با کارگاه احسان عبدیپور (نویسنده، کارگردان و پادکستر) با موضوع «حرکت در تاریکی به روشنایی» آغاز شد. او با تکیه بر روایتهایی از تاریخ معاصر به اهمیت امید و حرکت در میانۀ ناامیدی و تنش پرداخت، و همچنین نسبت میان زیست فردی و خلق اثر هنری را تحلیل کرد.
روز یکشنبه سه کارگاه تخصصی برگزار شد. رامبد خانلری در کارگاه «روایت در پرسونال برندینگ» نشان داد چگونه داستان برند میتواند هویت حرفهای یک واحد خلاق را شکل دهد و جایگاه او را در بازار تثبیت کند. این کارگاه بر انسجام روایت، تعریف مخاطب و تبدیل تجربه شخصی به مزیت رقابتی تمرکز داشت. وی تأکید کرد که هر کسبوکار برای ایجاد ارتباط مؤثر با مخاطبان، نیازمند تعریف روایت مشخص از هویت، مأموریت و کهنالگوی خود است.
به گفته برگزیدۀ جایزۀ جلال آلاحمد، زمانی که یک برند بتواند قهرمان داستان خود را بهدرستی معرفی کند و مسئلهاش را در قالب روایت بیان نماید، مسیر رسیدن به درک متقابل با مخاطب و مشتری هموارتر خواهد شد. این نشست با طرح نمونهها و گفتگو پیرامون تجربههای عملی، به تبیین نقش روایت در موفقیت کسبوکارها پرداخت.
سید حسامالدین رایگانی در کارگاه «اگر مجبور بودیم فقط یک محصول بفروشیم، چه بود؟» به ضرورت تمرکز در طراحی محصول پرداخت و شرکتکنندگان را با منطق انتخاب، اولویتبندی و ساخت ارزش پیشنهادی روشن آشنا کرد.
مدیرمسئول گروه نفحات با رویکردی تعاملی و گفتگومحور، نمونههایی از ایدههای خلاقانه در جذب مشارکت عمومی را تشریح کرد و به بررسی راهکارهای عملی برای افزایش اثربخشی اقدامات اجتماعی پرداخت.
دکتر صابر اکبری خضری نیز در کارگاه «پیوند هنر و صنایع فرهنگی، جهش توأمان اقتصاد و فرهنگ» نسبت میان تولید هنری و حکمرانی فرهنگی را بررسی کرد و نشان داد چگونه میتوان میان اصالت هنری و منطق اقتصاد فرهنگی توازن برقرار کرد. وی در این نشست بر ضرورت شناخت چندبعدی جوامع و پرهیز از نسخهپیچیهای یکسان برای همه مناطق تأکید کرد. محور اصلی سخنان اکبری این بود که توسعه و پیشرفت، زمانی معنا پیدا میکند که بر اساس واقعیات بومی، اقلیمی و فرهنگی هر جامعه طراحی شود، نه براساس الگوهای متمرکز و پایتختمحور.
اکبری توضیح داد که بسیاری از جلوههای زندگی محلی، نه نشانه عقبماندگی، بلکه پاسخی خلاقانه به شرایط اقلیمی و زیستی است. به اعتقاد او، تمرکزگرایی در تعریف مفاهیم توسعه و محرومیت، نهتنها کمکی به محرومیتزدایی نمیکند، بلکه میتواند به تضعیف فرهنگهای بومی و تخریب زیستبومهای محلی بینجامد.
روز دوشنبه نیز سه کارگاه دیگر برگزار شد. علی توکلی در «کاسبی در مسیر هنر» به الزامات مدیریت، منابع انسانی و برنامهریزی استراتژیک در کسبوکارهای هنری پرداخت و با راهکارهایی در زمینه مشاوره، پشتیبانی، شبکهسازی و توسعه بازار، چارچوبهایی عملی برای تبدیل فعالیت هنری به فعالیت اقتصادی پایدار ارائه کرد.
سید محمدهادی نواب در کارگاه «ایدهها پرواز میکنند؟» فرایند تبدیل ایده به مدل اجرایی و قابل عرضه در بازار را تشریح کرد و بر اهمیت آزمونپذیری و توسعه تدریجی کسبوکار تأکید داشت. بنیانگذار شتابدهندۀ صدران با مرور تجربیات مجموعههای تحت مدیریت خود، مسیر شکلگیری، چالشها و عوامل موفقیت این الگوها را با مثلث طلایی رشد تشریح کرد.
حسین کلهر (همبنیانگذار اینوانمین) نیز در «روابط عمومی، راه رسیدن به محصول مورد نیاز عموم» نقش روایت رسانهای و ارتباطات را در تبدیل یک محصول فرهنگی به نیاز عمومی تبیین کرد و به اهمیت طراحی پیام و مدیریت افکار عمومی پرداخت. وی با ارائه نمونههای واقعی از تجربههای موفق، نشان داد که چگونه یک روابط عمومی فعال و هدفمند میتواند نقش تعیینکنندهای در توسعه فعالیتهای یک کسبوکار داشته باشد.
۹۰ نوبت مشاوره تخصصی در حوزههای متنوع
در کنار کارگاهها، جلسات مشاوره کسبوکار خلاق در سه روز برگزار شد. در مجموع ۹۰ نوبت مشاوره ۲۰ دقیقهای میان دانشجویان و منتورها انجام گرفت.
هر منتور متناسب با تخصص خود به راهنمایی شرکتکنندگان پرداخت:
مشاورۀ استوریبرند: رامبد خانلری (نویسنده، پادکستر و کارشناس استوری برند)؛
مشاورۀ طراحی محصول: سید حسامالدین رایگانی (مدیرعامل گروه سیره)؛
مشاورۀ محصول فرهنگپایه: صابر اکبری خضری (پژوهشگر فرهنگ و حکمرانی فرهنگی)؛
مشاورۀ منابع انسانی و برنامهریزی استراتژیک: علی توکلی (مدیرعامل خانۀ خلاقیت خشت)؛
مشاورۀ تحقق خط تولید: احسان شادرام (مدیر پروژه استودیو انیمیشن درسا)؛
مشاورۀ توسعه کسبوکار: سید محمدهادی نواب (مدیر توسعه بازار باسلام)؛
و مشاورۀ مالکیت فکری: پیمان حیدری (کارشناس حقوق مالکیت فکری ایده و کسبوکار).
این جلسات فرصتی فراهم کرد تا دانشجویان ایدههای خود را از منظر روایت، مدل درآمدی، ساختار حقوقی، بازار هدف و فرایند تولید بررسی کنند و بازخورد مستقیم و کاربردی دریافت نمایند.
ایدهشو؛ صحنۀ عرضه ۴۵ کسبوکار خلاق
اختتامیه بوتکمپ با برگزاری رویداد «ایدهشو» همراه بود؛ بخشی که به نقطۀ عطف برنامه تبدیل شد. در این رویداد، ۴۵ نفر از شرکتکنندگان کسبوکار یا ایدۀ خلاق خود را در قالب ارائهای ۳ تا ۵ دقیقهای و در شبیهسازی یک ارائه برای سرمایهگذار مطرح کردند.
هر ارائه شامل بیان مسئله، راهحل، وجه نوآورانه و مدل درآمدی بود. هیئت داوران متشکل از اساتید و منتورهای بوتکمپ به ارائهها امتیاز دادند. در نهایت پنج ارائه بهعنوان آثار برگزیده معرفی شد و یک شرکتکننده نیز به دلیل پیوند معنادار کسبوکارش با زیست شخصی خود، جایزۀ ویژۀ هیئت داوران را دریافت کرد.
فاطمه رحمانی (کانون صنایع دستی دانشگاه الزهرا)، زینب شجاعی (کانون هنرهای تجسمی دانشگاه بینالمللی امام خمینی)، دانیال شاهوردی (انجمن علمی انیمیشن و بازی رایانهای دانشگاه شهرکرد)، فاطمه فاطمی (کانون گردشگری دانشگاه محقق اردبیلی)، مرضیه گورکانی (کانون کارآفرینی دانشگاه سیستان و بلوچستان) برگزیده رویداد ایدهشو و معصومه سعدی (انجمن علمی صنایع دستی دانشگاه مازندران) برنده جایزۀ ویژه هیئت داوران شد.
بوتکمپ آموزشی جشنوارۀ ملی صنایع خلاق و فرهنگی ایران، با پیوند آموزش تخصصی، مشاوره کاربردی و فرصت ارائه، تلاشی عملی برای توانمندسازی دانشجویان و تقویت مسیر تبدیل ایدههای هنری به کسبوکارهای خلاق و پایدار بود.