اگر بهتازگی وارد دنیای عکاسی شدهاید و دوربین DSLR یا بدونآینه خریدهاید، احتمالاً یکی از اولین سؤالهایی که با آن روبهرو شدهاید، تفاوت حالتهای مختلف دوربین است. روی پیچ تنظیم دوربین (Mode Dial) حروف و علامتهایی وجود دارد که هر کدام نشاندهنده یک حالت عکاسی هستند.
در این یادداشت آموزشی، با هشت حالت اصلی دوربینهای دیجیتال آشنا میشویم؛ حالتهایی که تسلط بر آنها، یکی از پایههای مهم یادگیری عکاسیست.
۱. حالت تمامخودکار (Auto Mode)
- علامت روی دوربین: معمولاً نماد دوربین سبز یا حرف Auto
در این حالت، تمام تنظیمات اصلی مثل سرعت شاتر، دیافراگم، ISO، تراز سفیدی و حتی فوکوس بهصورت خودکار توسط دوربین انتخاب میشود. شما فقط کادربندی میکنید و دکمه شاتر را فشار میدهید.
- کاربرد: مناسب برای شروع، یا مواقعی که فرصت تنظیم دستی ندارید؛ مثلاً ثبت سریع یکلحظهٔ مهم خانوادگی یا خیابانی.
۲. حالت برنامهریزیشده (Program Mode)
- علامت روی دوربین: حرف P
در این حالت، دوربین سرعت شاتر و دیافراگم را بهصورت خودکار تنظیم میکند تا نوردهی صحیح حاصل شود. اما برخلاف حالت Auto، شما میتوانید برخی تنظیمات دیگر مثل ISO، نوع فوکوس، و تراز سفیدی را کنترل کنید.
- کاربرد: زمانی که نورسنجی را به دوربین میسپارید، اما همچنان میخواهید بخشهایی از کنترل خلاقانه را در دست بگیرید. در شرایط نوری پیچیدهای هستید و نمیخواهید کاملاً به Auto بسنده کنید؛ مثلاً عکاسی در خیابان در ساعات نزدیک غروب.
۳. حالت تقدم شاتر (Shutter Priority)
- علامت روی دوربین نیکون: حرف S
- علامت روی دوربین کانن: Tv (مخفف Time Value)
در این حالت، شما سرعت شاتر را تعیین میکنید و دوربین دیافراگم مناسب را تنظیم میکند.
- کاربرد: برای ثبت حرکت؛ اگر بخواهید حرکت سوژه را متوقف کنید (مثلاً یک دونده) یا حرکت را ثبت کنید (مثل رد نور ماشینها در شب).
- سرعت بالا (مثلاً 1/1000 ثانیه): برای متوقفکردن حرکت پرنده در حال پرواز.
- سرعت پایین (مثلاً 1/10 ثانیه): برای ثبت حرکت آبشار بهشکل ابری و نرم.
۴. حالت تقدم دیافراگم (Aperture Priority)
- علامت روی دوربین نیکون: A
- علامت روی دوربین کانن: Av (مخفف Aperture Value)
در این حالت، شما دیافراگم (گشودگی لنز) را تعیین میکنید و دوربین به طور خودکار سرعت شاتر مناسب را محاسبه میکند.
- کاربرد: برای کنترل پسزمینۀ عکس.
- دیافراگم باز (مثل f/8): برای پرترههایی با پسزمینۀ محو.
- دیافراگم بسته (مثل f/11): برای عکاسی منظره با وضوح بالا در کل تصویر.
۵. حالت کاملاً دستی (Manual Mode)
- علامت روی دوربین: M
در این حالت، کنترل کامل نوردهی در اختیار شماست: سرعت شاتر، دیافراگم، ISO و سایر تنظیمات را بهصورت دستی تعیین میکنید. دوربین هیچ تصمیم خودکاری نمیگیرد. این حالت مناسب کسانیست که درک دقیقتری از نور و تنظیمات دارند.
- کاربرد: برای عکاسانی که به نورسنجی و تنظیمات مسلطاند، یا در شرایطی خاص که کنترل دقیق نیاز است؛ مثل عکاسی محصول با نورهای ثابت در استودیو یا عکاسی از صحنهای با نورسنجی دشوار که نیاز به تنظیمات خاص دارد.
۶. حالت نوردهی بلندمدت (Bulb)
- علامت خاص ندارد؛ از داخل تنظیمات Manual فعال میشود
- نکته: در حالت M فعال میشود، و معمولاً شاتر روی “Bulb” قرار میگیرد
در این حالت، شاتر تا زمانی که دکمه فشرده است باز میماند. برخلاف دیگر تنظیمات که زمان شاتر محدود است، در Bulb میتوانید نوردهیهای بسیار طولانی داشته باشید.
- کاربرد: برای نوردهی طولانیمدت؛ مثل عکاسی شب، آسمان پرستاره، نقاشی با نور (Light Painting) یا ثبت رد ستارگان (Star Trails).
۷. حالتهای صحنه (Scene Modes)
- علامتها: بسته به مدل دوربین، آیکونهایی مانند چهره (پرتره)، کوه (منظره)، گل (ماکرو) و…
در این حالتها، دوربین تنظیمات نوردهی، رنگ، فوکوس و حتی فلش را براساس نوع صحنه بهصورت خودکار تنظیم میکند. این حالتها برای کسانی طراحی شدهاند که نمیخواهند وارد تنظیمات دستی شوند اما میخواهند خروجی مناسب با نوع صحنه داشته باشند.
- کاربرد:
- حالت «پرتره»: کاهش عمق میدان برای تمرکز روی چهره
- حالت «منظره»: افزایش وضوح در کل صحنه و تقویت رنگها
- حالت «شب»: کاهش سرعت شاتر و افزایش ISO برای نورگیری بهتر در محیط کمنور
۸. حالت بدون فلاش (No Flash Mode)
- علامت روی دوربین: نماد دوربین با خط روی فلش
در این حالت، فلش حتی در شرایط کمنور هم فعال نمیشود. برای محیطهایی که فلش ممنوع یا نامناسب است مفید است.
- کاربرد: برای عکاسی در مکانهایی که فلش ممنوع است (مثل بازدید از موزه یا کنسرت) یا زمانی که نمیخواهید نور مصنوعی فلش بر جو عکس تأثیر بگذارد.
جمعبندی
درک دقیق این هشت حالت، اولین قدم برای عکاسی آگاهانه است. اگر فقط باحالت Auto عکس میگیرید، در واقع از بخش بزرگی از تواناییهای دوربینتان بیاطلاع ماندهاید. شناخت این تنظیمات، به شما امکان میدهد تا با خلاقیت بیشتری عکاسی کنید و بهمرور، از یک کاربر دوربین به یک عکاس واقعی تبدیل شوید.
